Harita TUS
Harita TUS, ruhsatlı bir yapının parselde doğru yere ve doğru kota oturması için harita mühendisinin yürüttüğü işlerdir: yapı aplikasyon projesi, temel aplikasyonu ve inşaat sürerken konum ve kot kontrolleri.
Harita TUS nedir?
Harita TUS, yapı ruhsatı alınmış bir binanın arazide projedeki yerine ve kotuna uygun yapılması için harita mühendisinin yürüttüğü işlerin adıdır: yapı aplikasyon projesinin hazırlanması, binanın araziye işaretlenmesi ve inşaat sürerken konum ve kot kontrolleri.
Önce adı açalım. TUS, "teknik uygulama sorumluluğu" sözünün kısaltmasıdır ve bazı meslek odalarının yönetmeliklerinde yapının denetimine ilişkin sorumluluk için kullanılır. İmar mevzuatında bu sorumluluğun adı fenni mesuliyettir: yapının plana, ruhsata ve onaylı projelere uygun yapılmasını kamu adına denetleme görevi. İmar yönetmeliği bu görevin kimlerce yürütüleceğini sayar: yapının fenni mesuliyeti konusuna ve yapım aşamasına göre mimar, inşaat, makine ve elektrik mühendislerince ayrı ayrı yürütülür. Harita mühendisi bu sayımda ayrıca anılmaz; harita mühendisinin yeri yapı aplikasyon projesidir. Yönetmeliğe göre bu proje harita mühendislerince hazırlanıp imzalanır ve ilgili idare tarafından onaylanır. Harita ve Kadastro Mühendisleri Odasının büro tescil yönetmeliği ise serbest harita mühendisliği bürolarının çalışma alanları arasında yapı aplikasyon projesi, uygulaması ve fenni mesuliyet hizmetlerini sayar. Bu sayfada Harita TUS dediğimiz hizmet, işte bu harita tarafıdır.
Mimari proje binayı kâğıt üzerinde parselin içine yerleştirir. Harita TUS bu yerleşimin araziye aynen taşınmasını ve inşaat sürerken bozulmamasını amaçlar. Kazıdan önce binanın köşeleri zemine işaretlenir, sonra temel ve zemin kat seviyesinde kontroller yapılır.
Harita mühendisinden ruhsat dosyasında ayrıca ne istendiği (sözleşme, taahhüt, imza ya da yalnızca onaylı yapı aplikasyon projesi) ilgili idareye göre değişir. Başvurudan önce idarenin isteğini birlikte netleştiririz.
Ne zaman gerekir?
Harita TUS en çok şu durumlarda istenir:
- Yeni bina: Boş arsaya yapı ruhsatı alınırken ve inşaat boyunca.
- İlave ya da esaslı tadilat: Mevcut binaya yeni bir kütle eklenirken ya da binanın oturduğu alan değişirken.
- Bahçe mesafesi sınırda olan parseller: Komşu sınırına ya da yola yakın yapılan binalarda birkaç santimlik kayma bile ruhsata aykırılık sayılabilir.
- Eğimli arazi: Kotun nereden alınacağı, zemin katın ne yükseklikte kalacağı tartışmalı olabilir; bunu baştan doğru kurmak sonradan çıkacak sorunları önler.
- Belediyenin istemesi: Ruhsat dosyasında harita mühendisinin imzası ya da taahhüdü arandığında.
Yapı denetimi kanununun kapsamındaki binalarda denetim kuruluşu, imar mevzuatının öngördüğü fenni mesuliyeti ilgili idareye karşı üstlenir. Kanunun kapsamı dışında kalan ruhsatlı yapılarda ise denetime yönelik fenni mesuliyeti mimar ve mühendisler üstlenir. Sizin binanızın hangi grupta olduğunu ve idarenin harita tarafında ne istediğini ruhsat başvurusundan önce birlikte netleştiririz.
Süreç nasıl ilerler?
Önce sözleşme ve aplikasyon projesi, sonra arazide temel aplikasyonu, temel ve kat kontrolleri, en sonda rapor.
- Sözleşme
- Aplikasyon projesi
- Temel aplikasyonuArazide ölçüm
- Su basman kontrolüArazide ölçüm
- Kat kontrolleriArazide ölçüm
- İş bitim / rapor
Gerekli evraklar
Yapı ruhsatı alınmadan da aplikasyon projesi için hazırlık başlayabilir; ruhsat eki projeler kesinleşince iş arazide sürer.
- Tapu senedi / tapu kaydı
- Kimlik fotokopisi
- Vekâletname (müşteri vekilse)Gerekirse
- SözleşmeGerekirse
- Yapı ruhsatı
- Mimari projeGerekirse
- Statik projeGerekirse
- TutanaklarGerekirse
Süreç kısaca
Önce ruhsat ekleri okunur: parselin aplikasyon krokisi, imar durumu, mimari projedeki vaziyet planı ve kotlar. Aplikasyon krokisi, kadastro faaliyetleri kapsamında düzenlenen, parselin arazide işaretlenmesini, varsa sabit tesislerden röperlenmesini ve köşe koordinatları ile kenar ölçülerini gösteren belgedir; yönetmelik, imar durum belgesi için yapılan başvuruya bu krokinin eklenmesini ister. Tescile tabi olmayan aplikasyon ve yer gösterme işlemlerinin yapımı ve kontrolü kanuna göre lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarına verilmiştir; başvurunun hangi büroya ve hangi yolla yapılacağı parselin bulunduğu yere göre değişir.
Bu belgelerden yapı aplikasyon projesi hazırlanır: binanın köşe koordinatları, parsel sınırına olan uzaklıkları, röper noktaları ve zemin kotları ülke koordinat sistemine bağlanarak gösterilir. Proje ilgili idarenin onayına sunulur.
Kazıdan önce arazide parsel köşeleri kontrol edilir, binanın köşeleri ve akslar işaretlenir; işaretler kazıda kaybolabileceği için dışarıda sabit noktalara bağlanır. Temel betonundan önce ve zemin kat döşemesi seviyesinde ölçü tekrarlanır. İmar yönetmeliği temel aşaması için "temel vizesi" ve "temel üstü vizesi" ifadelerini kullanır; örneğin kanal kotu tutanağının temel üstü vizesinde idareye verilmesini ister. Bu aşamada idarenin başka hangi belgeleri istediği belediyeye göre değişir. Katlar yükselirken gerekirse kat kontrolleri yapılır, iş bitince sonuç raporu verilir.
Bir uyumsuzluk görürsek bunu yazılı olarak yapı sahibine ve müteahhide bildiririz; düzeltilmeden bir sonraki aşamaya imza atılmaz.
Mevzuat dayanağı
- 3194 sayılı İmar Kanunu m.28: Yapıdaki inşaat ve tesisat işleri ile malzemelerin kamu adına denetimine ilişkin fenni mesuliyet, uzmanlık alanına göre meslek mensuplarınca ayrı ayrı üstlenilir; yapı sahibi kendi yapısının fenni mesuliyetini üstlenemez. Fenni mesul istifa eder ya da ölürse, yerine başka bir meslek mensubu gelmedikçe yapının devamına izin verilmez.
- 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun m.1, m.2 ve m.3: Kanunun kapsamını, yapı denetim kuruluşlarının görevlerini ve imar mevzuatındaki fenni mesuliyetin denetim kuruluşunca ilgili idareye karşı üstlenilmesini düzenler. Kapsam dışında kalan ruhsatlı yapılarda fenni mesuliyet mimar ve mühendislerce üstlenilir.
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.4: Aplikasyon krokisini, fenni mesulü ve zemin kat taban kotu demek olan subasmanı tanımlar.
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.55: İmar durum belgesi başvurusuna aplikasyon krokisinin eklenmesini ve temel üstü vizesinde kanal kotu tutanağının idareye verilmesini düzenler.
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.56 ve m.57: Denetime ilişkin fenni mesuliyetler mimar ve mühendislerce üstlenilmeden ruhsat düzenlenmez. Yapı aplikasyon projesi aplikasyon krokisine ve vaziyet planına dayanır, harita mühendislerince hazırlanıp imzalanır, idarece onaylanır. Fenni mesuliyet üstlenen mimar ve mühendislerin meslek odasına kayıtlı olması ve büro tescilini yaptırması gerekir.
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.68: Fenni mesuliyetin nasıl yürütüleceğini, fenni mesullerin taahhütname vermesini ve yapım aşamalarını (aplikasyon, temel vizesi gibi) sayar; yapının fenni mesuliyetini mimar, inşaat, makine ve elektrik mühendislerinin ayrı ayrı yürüttüğünü belirtir.
- Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Serbest Mühendislik Müşavirlik Büroları Tescil Yönetmeliği m.5: Yapı aplikasyon projesi, uygulaması ve fenni mesuliyet hizmetlerini serbest harita mühendisliği bürolarının çalışma alanları arasında sayar.
- 5368 sayılı Kanun m.1: Lisanslı bürolara verilen kadastro teknik hizmetlerini sayar. Yapı aplikasyon projesi ve fenni mesuliyet bu işler arasında ayrıca sayılmaz; lisanslı harita mühendisleri kanun kapsamında serbest mühendislik faaliyeti de yürütebilir.
Aveb hem serbest hem lisanslı harita bürosu olarak çalıştığı için, işin hangi sıfatla ve hangi belgeyle yürütüleceğini başvuruda netleştiririz.
Süreyi neler etkiler?
Harita TUS inşaatın kendisi kadar sürer; bizim işimiz inşaatın aşamalarına bağlıdır. Takvimi en çok şunlar belirler:
- Ruhsat süreci: Aplikasyon projesinin onayı ve ruhsatın çıkması belediyenin yoğunluğuna göre değişir.
- Parsel sınırının durumu: Arazideki duvar ya da çit tapu sınırıyla tutmuyorsa önce sınırın netleşmesi gerekir.
- Proje değişikliği: İnşaat sırasında projede değişiklik olursa aplikasyonun yeniden kontrolü gerekir.
- Şantiye düzeni: Kazı makinesinin işaretleri bozması, malzeme yığınlarının sabit noktaları kapatması ölçüyü tekrarlatabilir.
- Hava: Yağmur, kar ve don, betonla birlikte ölçü takvimini de kaydırır.
Sık sorulan sorular
Yapı denetim firması zaten var, harita TUS'a yine de gerek var mı?
Denetim kuruluşu yapının ruhsata uygunluğunu genel olarak denetler, ama binanın parseldeki yerini ve kotunu ölçüp işaretleyen harita mühendisidir. Ruhsat için yapı aplikasyon projesi zaten harita mühendisince hazırlanır. İdarenin harita mühendisinden ayrıca taahhüt isteyip istemediği ruhsat dosyasında görülür; başvurudan önce bakarız.
Müteahhidin kendi ölçücüsü işaretledi, bu yetmez mi?
Şantiyedeki işaretleme işi kolaylaştırır, ama idareye karşı imza ve sorumluluk taşıyan harita mühendisi değildir. Bina birkaç santim bile kayarsa bunu kimin düzeltip kimin sorumlu olacağı tartışma konusu olur. Yapı aplikasyon projesini imzalayan mühendis işaretlemeyi kendisi yapar ya da kontrol eder.
Bina yanlış yere oturursa ne olur?
Ruhsata ve eklerine aykırı yapı tespit edilirse idare yapıyı mühürler ve inşaatı durdurur. Yapı sahibine yapıyı ruhsata uygun hâle getirmesi için bir ay tanınır; bu olmazsa ruhsat iptal edilebilir ve yapı için yıkım kararı verilebilir. Bina komşu parsele taşmışsa iş bir de komşuyla hukuki bir uyuşmazlığa döner. Harita TUS'un amacı bu durumların kazıdan önce önlenmesidir.
Harita TUS ile inşaat aplikasyonu aynı şey mi?
İnşaat aplikasyonu belirli bir anda yapılan işaretleme işidir: kazık çakmak, kot vermek. Harita TUS ise bu işaretlemeyi de içine alan, inşaat boyunca süren bir hizmettir. Ayrıntı için İnşaat aplikasyonu sayfasına bakabilirsiniz.
Subasman kontrolü neden önemli?
Subasman, zemin kat döşemesinin üst kotudur. İmar planında aksine bir hüküm yoksa yönetmelik bu kotun hangi aralıkta kalabileceğini belirler; planda gösterilen bina yüksekliği ve kat adedi karşılaştırılırken de bu kot dikkate alınır. Zemin kat yanlış kotta biterse bütün bina yükseklik sınırını aşabilir. Bu yüzden zemin kat seviyesinde ölçü tekrarlanır.
İlgili hizmetler
- İnşaat aplikasyonu: kazık çakma ve kot verme.
- Aplikasyon: parsel köşelerinin zemine işaretlenmesi.
- Röperli kroki: işaretlerin sabit noktalara bağlanması.
- As-built (uygulama sonrası) ölçümü: bitmiş yapının konumunun ölçülmesi.
Ruhsat başvurusuna hazırlanıyor musunuz?
Tapu bilginizi ve mimari projenizi getirin; aplikasyon projesinden iş bitimine kadar harita tarafında neyin gerektiğini birlikte çıkaralım.
Son gözden geçirme: . Bu sayfa harita mühendisimiz tarafından gözden geçirildi.