İçeriğe geç
Aveb Group
Menü
Bizi arayın

As-built (uygulama sonrası) ölçümü

As-built ölçümü, biten bir yapının ya da hattın gerçekte nereye ve nasıl yapıldığını ölçüp haritaya ve çizime dökmektir; proje ile sahada yapılan arasındaki farkı gösterir.

As-built ölçümü nedir?

As-built ölçümü, bir yapı, yol ya da boru hattı bittikten sonra gerçekte nereye ve hangi ölçülerle yapıldığını ölçüp haritaya ve çizime dökmektir.

İngilizce "as built" sözü "yapıldığı gibi" demektir. Türkçede uygulama sonrası ölçüm ya da iş bitim ölçümü de denir. Her inşaatta proje ile sahada yapılan arasında az ya da çok fark olur: bir hat engelden kaçmak için birkaç metre kaydırılır, bir duvar projeden farklı yerde biter, bir vana başka bir noktaya konur. As-built ölçümü bu farkları kayda geçirir; elde kalan çizim, projenin değil işin kendisinin belgesidir.

Harita mühendisi bu işte yapının konumunu, köşelerini, kotlarını ve hat güzergâhlarını ülke koordinat sisteminde ölçer. Ortaya çıkan çizim projeyle üst üste konarak karşılaştırılabilir. Bir binanın iç bölümlerinin, odaların ölçülüp çizilmesi ise daha çok mimari rölevenin konusudur.

As-built tapuya tescil edilen bir harita değildir; bir işin teslimi, kontrolü ya da sonraki işlerin altlığı için hazırlanır.

Ne zaman gerekir?

  • Kamu işlerinin teslimi: Yol, kanal, içme suyu ve altyapı işlerinde idare, işin kabulünde uygulama sonrası çizimleri isteyebilir; hangi ayrıntıda isteneceği sözleşmede ve teknik şartnamede yazar. Kamu ihale sözleşmelerinin genel esaslarını belirleyen Yapım İşleri Genel Şartnamesi de geçici kabulden sonra, uygulama sırasındaki değişiklikleri içeren ve işin bitmiş durumunu gösteren nihai projelerin yüklenici tarafından idareye teslim edilmesini öngörür.
  • Altyapı hatları: Su, kanalizasyon, doğalgaz, elektrik ve iletişim hatlarının yerinin, derinliğinin ve bağlantı noktalarının kayda alınması; özellikle hendek kapatılmadan önce.
  • Bina ve tesis teslimi: Bitmiş binanın parseldeki yerinin, kotlarının ve çevre düzenlemesinin projeyle karşılaştırılması.
  • Fabrika ve sanayi tesisleri: Yeni bir ek bina ya da hat planlanmadan önce mevcut yapıların ve hatların gerçek yerinin bilinmesi.
  • Hakediş ve metraj anlaşmazlıkları: Yapılan işin uzunluğu, alanı ya da hacmi tartışıldığında.
  • Site ve toplu yapılar: Ortak alanların, yolların ve altyapının yönetim için kayda alınması.

Süreç nasıl ilerler?

  1. İhtiyacın netleşmesiÇizimin kime, ne amaçla teslim edileceği, kurumun şartnamesi ve istenen ayrıntı düzeyi konuşulur.
  2. Proje ve verilerin toplanmasıUygulama projesi, varsa önceki ölçüler, parsel ve kadastro verisi, kurumun istediği çizim formatı alınır.
  3. Arazide ölçüYapı köşeleri, kotlar, hat güzergâhları, bağlantı ve kontrol noktaları ülke koordinat sisteminde ölçülür.
  4. Çizim ve karşılaştırmaÖlçüler çizime dönüştürülür; proje ile üst üste konur, farklar ayrıca işaretlenir.
  5. TeslimÇizim, koordinat listesi ve kısa rapor istenen formatta teslim edilir; gerekirse kurumun kontrolünde düzeltilir.

Ölçü sırasında nelere dikkat edilir?

Yer altına giren her şey için en doğru zaman, üzeri kapatılmadan önceki andır. Boru ya da kablo hendekteyken ölçülürse yeri ve derinliği doğrudan belirlenir; kapandıktan sonra ancak yüzeydeki kapak, vana ve işaretlerden dolaylı bilgi çıkarılabilir. Bu yüzden altyapı işlerinde ölçü takvimini yüklenicinin kazı takvimiyle birlikte kurarız.

Ölçünün ülke koordinat sistemine bağlanması, çizimin başka haritalarla ve kurumların sistemleriyle birlikte kullanılabilmesini sağlar. Büyük ölçekli harita ve harita bilgisi üretiminin teknik esasları, yani koordinat sistemi ve ölçü doğruluğu bir yönetmelikle belirlenir. As-built çizimi bir kurumun harita altlığı olarak kullanılacaksa, ölçünün nasıl yapılacağını bu esaslar ve kurumun kendi şartnamesi belirler.

Çizimde neyin gösterileceği baştan konuşulur: yalnız ana hat mı, bütün bağlantılar mı, kotlar mı, yüzey kaplamaları mı. Gereğinden ayrıntılı bir çizim kimsenin işine yaramaz; eksik bir çizim ise sonraki kazıda sorun çıkarır.

Mevzuat dayanağı

As-built ölçümünü tek başına düzenleyen bir kanun ya da yönetmelik maddesi yoktur. İşin dayanağı çoğunlukla sözleşmedir:

  • Kamu ihaleleriyle yapılan işler: Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin proje teslimine ilişkin maddesi (m.11/7), geçici kabulden sonra işin bitmiş durumunu gösteren nihai projelerin idareye teslimini düzenler. Çizimlerin hangi ayrıntıda ve hangi biçimde isteneceği ise sözleşme, özel ve teknik şartnamede belirlenir.
  • Harita üretimi: Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği, bu tür harita ve harita bilgisinin kim tarafından üretilirse üretilsin yetki ve sorumluluğunun yasal yetkisi olan bir harita mühendisince üstlenilmesini ister (m.4). Ölçünün referans sistemi ve doğruluğu da bu yönetmeliğin teknik esaslarına bağlıdır.
  • Yapı kullanma izni: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, yapı kullanma izni başvurusunda dilekçe, fenni mesul ya da yapı denetim raporları, enerji kimlik belgesi ve yapı fotoğrafları dışında belge istenmeyeceğini söyler (m.64 ve m.65/1); as-built ölçümü bu belgeler arasında yer almaz. Bina sahibi için as-built daha çok kendi kontrolü ve sonraki işlemler için yararlıdır.

As-built tapu kaydını değiştirmez; bir tescil işlemi değil, ölçme ve çizim hizmetidir. Ölçü, yapının parsel sınırını aştığını gösterirse bu ayrı bir işlem konusudur.

Süreyi neler etkiler?

  • İşin büyüklüğü: Tek bir binanın ölçüsü ile kilometrelerce uzanan bir hattın ölçüsü çok farklıdır.
  • Ayrıntı düzeyi: Kurumun şartnamesi her bağlantının ve kotun ayrı gösterilmesini isteyebilir.
  • Yer altı tesisleri: Hendeklerin açık kaldığı günlerde ölçü yapılmak zorundadır; takvim yüklenicinin kazısına bağlıdır.
  • Proje verisinin durumu: Uygulama projesinin dijital dosyası yoksa karşılaştırma için önce proje sayısallaştırılır.
  • Arazi koşulları: Trafik, şantiye yoğunluğu ve hava ölçüyü yavaşlatır.

Sık sorulan sorular

As-built ile röleve aynı şey mi?

Yakın kavramlardır. Röleve, mevcut bir yapının ölçülüp çizilmesidir ve çoğunlukla binanın içini, kat planlarını ve cephelerini kapsar. As-built ise bir işin bitiminde yapılanın projeyle karşılaştırılmak üzere ölçülmesidir; harita tarafında konum, kot ve güzergâh öne çıkar.

Hattın üzeri kapatıldı, yine de ölçülebilir mi?

Yüzeyde görünen kapak, vana ve bağlantı noktaları ölçülebilir; aradaki güzergâh bunlardan çıkarılır. Hattın tam yeri ve derinliği ise kapatılmadan önce ölçülerek en doğru biçimde belirlenir. Bu yüzden ölçü takviminin kazıyla birlikte kurulmasını öneririz.

Çizimi hangi formatta teslim ediyorsunuz?

Kurumun ya da sizin istediğiniz formatta: çoğunlukla DWG ya da DXF çizim, PDF çıktı ve koordinat listesi. Kurumun bir katman ya da sembol düzeni varsa ona uyulur.

Binam bitti, as-built yaptırmam gerekiyor mu?

Yönetmelik yapı kullanma izni için as-built istemez. Yine de binanın parseldeki yerinin ve kotlarının projeyle uyumlu olduğunu görmek, ileride satış, kat mülkiyeti ya da tadilat sırasında çıkabilecek sorunları önceden fark etmenizi sağlar. Binanın inşaat sırasındaki kontrolleri için Harita TUS sayfasına bakabilirsiniz.

As-built ölçümü, halihazır haritadan farklı mı?

Halihazır harita bir alanın bütün mevcut durumunu gösterir: yollar, binalar, ağaçlar, eğim. As-built ise belli bir işin, yani yapılan yapının ya da hattın sonucunu gösterir. Ayrıntı için Halihazır harita sayfasına bakabilirsiniz.

İlgili hizmetler

Bitmiş bir işin ölçüsü mü gerekiyor?

Uygulama projesini ve varsa kurumun şartnamesini paylaşın; neyin, hangi ayrıntıda ölçüleceğini birlikte belirleyelim.

Teklif isteyin

Son gözden geçirme: . Bu sayfa harita mühendisimiz tarafından gözden geçirildi.

Aveb Group, inşaat, harita, mühendislik

Gökçek Medya

As-built ölçümü nedir, ne zaman istenir? Kayseri