İçeriğe geç
Aveb Group
Menü
Bizi arayın

Halihazır harita

Halihazır harita, bir alanın bugünkü durumunu, yani yapılarını, yollarını, duvarlarını ve yüksekliklerini ölçüye dayalı ve koordinatlı olarak gösteren haritadır.

Halihazır harita nedir?

Halihazır harita, bir alanın bugün nasıl göründüğünü gösteren, ölçüye dayalı ve koordinatlı haritadır.

"Halihazır" şimdiki durum demektir. Bu haritada tapuda kimin adına ne yazdığına bakılmaz; yerde ne varsa o çizilir: binalar, duvarlar, çitler, yollar, kaldırımlar, direkler, rögarlar, ağaçlar, dereler, şevler. Arazinin yüksekliği de haritanın parçasıdır. Eğim, nokta yükseklikleri ve eş yükselti eğrileriyle gösterilir. Eş yükselti eğrisi, aynı yükseklikteki noktaları birleştiren çizgidir; eğriler sıklaştıkça arazi dikleşir.

Halihazır harita ülke koordinat sistemine bağlı üretilir. Bu sayede kadastro paftasıyla, imar planıyla ya da bir yol projesiyle üst üste konabilir. İmar planlarının altlığı da budur: plan, onaylı halihazır harita üzerine çizilir.

Ölçek, haritanın amacına göre seçilir. Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği, uygulama imar planının 1/1.000 ölçekli, nazım imar planının ise 1/5.000 ölçekli onaylı halihazır harita üzerine hazırlanacağını söyler. Büyükşehir belediyelerinde nazım plan 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki ölçeklerde de yapılabilir. Parsel ölçeğindeki projelerde daha büyük ölçekler kullanılabilir.

Ne zaman gerekir?

  • İmar planı ya da plan değişikliği: Plan, en son onaylı halihazır harita üzerine çizilir. Plan değişikliği teklif eden malikten ya da belediyeden güncel harita istenir. Bkz. imar planı tadilatı.
  • Altyapı ve yol projeleri: Yol, kanalizasyon, içme suyu, yağmur suyu, elektrik ve doğal gaz hatlarının projelendirilmesi mevcut durumun bilinmesini ister.
  • Büyük arsalarda mimari tasarım: Site, fabrika, okul, depo gibi geniş alanlarda vaziyet planı halihazır harita üzerine kurulur. Tek bir parsel için çoğu zaman plankote yeterlidir.
  • Kamulaştırma: Kamulaştırılacak alanın üzerindeki yapı ve ağaçların tespiti için. Bkz. kamulaştırma haritası.
  • Maden ve ocak sahaları: Maden Yönetmeliği halihazır haritayı tanımlar ve bazı işlemlerde sahanın halihazır haritasını ister; örneğin ocaktan çıkan pasa ve bakiyelerin değerlendirilmesi başvurusunda ve kamu adına verilen hammadde üretim izni sahalarında.
  • Planlama öncesi durum tespiti: Bir arazinin alım satımından ya da yatırım kararından önce mevcut durumu kayıt altına almak için.

Süreç kısaca şöyledir: önce alanda koordinatı bilinen sabit noktalar kurulur ve ölçülür. Sonra bu noktalara dayanarak arazideki her ayrıntı tek tek ölçülür. Büroda harita çizilir, yönetmeliğe göre kontrol edilir ve onaylayacak kuruma sunulur.

Süreç nasıl ilerler?

Arazi aşamaları hava ve mevsime, onay aşaması kurumun iş yüküne bağlıdır.

  1. Sözleşme
  2. Jeodezik ağ / poligonArazide ölçüm
  3. Detay alımıArazide ölçüm
  4. Çizim
  5. Kontrol (BÖHHBÜY)
  6. Kurum onayındaBelediye
  7. Teslim

Gerekli evraklar

Haritanın hangi amaçla ve hangi kuruma verileceğini başta bilmemiz gerekir; varsa kurumun yazısını getirin.

  • Tapu senedi / tapu kaydı
  • Kimlik fotokopisi
  • Vekâletname (müşteri vekilse)Gerekirse
  • SözleşmeGerekirse
  • Ölçü dosyaları (ncn/txt)Gerekirse
  • Onay yazısıGerekirse

Mevzuat dayanağı

  • Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği (26 Haziran 2018 tarihli mükerrer Resmî Gazete; en son 4 Ekim 2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararıyla değişti): 1/5.000 ve daha büyük ölçekli haritaların nasıl üretileceğinin teknik kurallarını koyar. Yetki ve sorumluluğun kanuni yetkisi olan harita mühendisinde olduğunu (m.4), detay ölçmelerinin nasıl yapılacağını (m.45), üretimin kontrolünün harita mühendislerinin sorumluluğunda olduğunu ve nasıl yapılacağını (m.81 ve m.82) düzenler. Haritası üretilecek alan için planlama aşamasında Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'ne başvurulması (m.101) ile kamu kurumlarının ve belediyelerin ürettirdikleri haritayı oraya kaydettirip proje kayıt numarası alması (m.102) de bu yönetmeliktedir.
  • Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği (m.4 ve m.21): İmar planlarının, varsa kadastro durumu işlenmiş, en son onaylı halihazır haritalar üzerine çizileceğini söyler.
  • İmar Kanunu (3194) (m.5 ve m.7): İmar planlarının halihazır harita üzerine yapılacağını belirtir. Halihazır haritası bulunmayan yerleşim yerlerinin haritalarını belediyelerin ya da valiliklerin yapacağını veya yaptıracağını, bu haritaların tasdik merciinin de belediyeler ve valilikler olduğunu söyler.

Yönetmelikte "halihazır harita" adıyla ayrı bir bölüm bulunmaz; bu harita, yönetmeliğin büyük ölçekli harita kuralları içinde üretilir. Nitekim Maden Yönetmeliği halihazır haritayı, bu yönetmeliğe uygun üretilmiş 1/2.000, 1/1.000, 1/500 ya da daha büyük ölçekli harita olarak tanımlar. Özel bir kişi için hazırlanan haritanın hangi kurumda kontrol edilip onaylanacağı ise haritanın kullanılacağı işe ve ilgili belediyeye göre değişir.

Süreyi neler etkiler?

  • Alanın büyüklüğü ve yoğunluğu: Aynı büyüklükte bir tarla ile sık yapılaşmış bir mahalle arasında ölçülecek ayrıntı sayısı çok farklıdır.
  • İstenen ölçek ve ayrıntı: Ölçek büyüdükçe ölçülecek ayrıntı artar.
  • Arazinin yapısı: Dik yamaç, sık ağaç ya da yüksek binalar arasında uydu sinyali zayıflar; yersel ölçü gerekir.
  • Mevsim ve hava: Kar, ekili tarla, yapraklı ağaç ya da yağmur arazi çalışmasını yavaşlatır.
  • Kontrol noktaları: Bölgede güvenilir sabit nokta yoksa önce yeni nokta kurulur.
  • Erişim: Çitle çevrili tesislere, fabrika sahalarına ya da özel arazilere girmek için izin gerekebilir.
  • Kurum onayı: Kontrolde istenen düzeltmeler ve kurumun iş yükü.

Sık sorulan sorular

Halihazır harita ile kadastro paftası arasındaki fark nedir?

Kadastro paftası mülkiyet sınırlarını, yani tapudaki parselleri gösterir. Halihazır harita ise yerdeki gerçek durumu gösterir. İkisi her zaman örtüşmez: bir duvar parsel sınırından içeride ya da dışarıda olabilir. Bu yüzden imar planlarında halihazır haritanın üzerine kadastro durumu da işlenir.

Elimde eski bir halihazır harita var. Yenisi gerekir mi?

İmar planları en son onaylı halihazır harita üzerine çizildiği için kurumlar güncel harita bekler. Eski haritadan bu yana arazide yapı, yol ya da kazı gibi değişiklikler olduysa güncelleme gerekir; eski bir haritanın kabul edilip edilmeyeceği ise haritayı isteyen kuruma göre değişir. Eski haritayı getirirseniz neyin değiştiğine bakar, yeniden ölçmek mi güncellemek mi gerektiğini söyleriz.

Halihazır harita drone ile yapılabilir mi?

Yönetmelik hava fotoğraflarından üretimi (fotogrametri) de düzenler, ancak çekimin metrik hava kamerasıyla yapılmasını ister. Drone ile çekilen görüntülerden üretilen haritanın resmî bir işte kabul edilip edilmeyeceğine haritayı isteyen kurum karar verir. Geniş ve açık alanlarda drone görüntüsü çoğu zaman altlık olarak işe yarar; ağaç altları, saçak altları ve dar sokaklar ise yerden ölçüyle tamamlanır. Uçuş, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün insansız hava aracı talimatındaki bölge kurallarına bağlıdır ve bazı alanlarda izin gerekir. Bkz. ortofoto harita.

Harita hangi biçimde teslim edilir?

Sayısal dosya ve imzalı çıktı olarak teslim edilir. Dosya biçimi haritayı kullanacak kurumun ya da mimarın istediği biçimde hazırlanır. Ölçü dosyaları da arşivde saklanır.

Halihazır harita imar durumu yerine geçer mi?

Hayır. İmar durumu, parselinize hangi kuralla yapı yapılabileceğini gösteren ve belediyenin verdiği bir belgedir. Halihazır harita yalnız yerdeki mevcut durumu gösterir. İkisi birlikte kullanılır.

İlgili hizmetler

Hangi alan için harita gerekiyor?

Alanın yerini ve haritanın hangi kuruma verileceğini söyleyin; ölçek ve kapsamı birlikte belirleyelim.

Teklif isteyin

Son gözden geçirme: . Bu sayfa harita mühendisimiz tarafından gözden geçirildi.

Aveb Group, inşaat, harita, mühendislik

Gökçek Medya

Halihazır harita nedir, ne işe yarar? Kayseri