İmar planı tadilatı
İmar planı tadilatı, yürürlükteki imar planının bir bölümünün belediye meclisi kararıyla değiştirilmesidir. Planı, yeterlilik belgeli bir şehir plancısı hazırlar; harita mühendisi plana altlık olan haritayı ve plan sonrası uygulamayı üstlenir.
İmar planı tadilatı nedir?
İmar planı tadilatı, yürürlükteki imar planının bir parselde ya da küçük bir alanda değiştirilmesidir; mevzuattaki adı plan değişikliğidir ve belediye meclisinin kararıyla yürürlüğe girer.
İmar planı, bir parsele ne yapılabileceğini söyleyen belgedir: konut mu ticaret mi, kaç kat, yoldan ne kadar geri çekilecek, parselin ne kadarı yol ya da park olacak. İki kademesi vardır. Nazım imar planı genel kararları gösterir; uygulama imar planı parsel ölçeğinde ayrıntıyı verir. Tadilat, planın tamamını yeniden yapmadan bir bölümünü değiştirir. Planın tamamının ya da ana kararlarını etkileyecek büyüklükte bir kısmının yenilenmesine ise revizyon denir.
Bu işin asıl sahibi şehir plancısıdır. Plan değişikliği paftasını, plan notlarını ve gerekçe raporunu planlama müellifi hazırlar ve imzalar; müellifin şehir ve bölge planlama lisansı olması ve Bakanlıktan yeterlilik belgesi alması gerekir. Müellifsiz ya da imzasız plan teklifi karar mercilerine sunulamaz. Uygulama imar planlarında parsel ölçeğindeki küçük değişiklikler ve maddi hata düzeltmeleri için yeterlilik belge grubu şartı aranmaz; ancak nüfusu, yapı yoğunluğunu, kat adedini ya da bina yüksekliğini etkileyen değişiklikler bu kolaylığın dışındadır. Harita mühendisinin işi şunlardır:
- Planın üzerine çizileceği güncel halihazır haritayı üretmek. Halihazır harita, arazideki yapı, yol ve yükseklikleri gösteren ölçülmüş haritadır.
- Kadastro sınırlarını haritaya işlemek ve planla mülkiyetin nerede çakıştığını göstermek.
- Plan kesinleştikten sonra uygulamayı yapmak: ifraz, yola terk, 18. madde uygulaması, aplikasyon.
Büromuzun bu işteki payı, yani plan kısmının bir şehir plancısıyla birlikte mi yürütüldüğü yoksa yalnız harita kısmının mı üstlenildiği dosya açılırken size açıkça yazılır.
Ne zaman gerekir?
- Parselinizdeki plan kararı ihtiyaca cevap vermiyor; örneğin konut alanında küçük bir ticari kullanım isteniyor.
- Planlanan yol parselin ortasından geçiyor ve arazide uygulanamıyor; yolun güzergâhı ya da genişliği sorunlu.
- Plan ile kadastro sınırları birbirini tutmuyor, plan çizimi parselin gerçek durumunu yansıtmıyor.
- Yapı yaklaşma mesafeleri, kat sayısı ya da yapılaşma şartları parselin şekli yüzünden uygulanamıyor.
- Bir kamu yatırımı (okul, sağlık tesisi, trafo) için planda yer ayrılması gerekiyor.
Plan değişikliği bir hak değildir. Yönetmelik, değişikliğin plan ana kararlarını, bütünlüğünü ve sosyal ile teknik altyapı dengesini bozmayacak, kamu yararı amaçlı ve teknik gerekçeye dayalı olmasını ister. Park, okul gibi sosyal ve teknik altyapı alanları kaldırılacak ya da küçültülecekse, yol hariç, hizmet verdikleri bölge içinde eşdeğer bir alan ayrılması gerekir. Nüfus yoğunluğunu artıran değişikliklerde artan nüfusun ihtiyacı olan altyapı alanları da ayrılır, yoğunluk artıran ya da kentsel ulaşımı etkileyen değişikliklerde ayrıca altyapı etki değerlendirmesi raporu hazırlanır. Bu yüzden işe başlamadan önce talebin gerçekçi olup olmadığını plancıyla birlikte değerlendirmek gerekir.
Süreç nasıl ilerler?
- Ön incelemeYürürlükteki plan, plan notları, imar durumu ve tapu bilgisi incelenir. Değişikliğin mümkün olup olmadığı plancıyla birlikte değerlendirilir.
- Halihazır haritaAlanın güncel halihazır haritası ölçülür, kadastro sınırları işlenir. Uygulama imar planı tasdikli halihazır haritaya çizilir; haritanın ilgili idarece tasdik edilmesi ayrı bir adımdır.
- Plan değişikliği teklifiPlancı paftayı, plan notlarını ve değişikliğin gerekçesini anlatan plan raporunu hazırlar. Onaylı jeolojik ve jeoteknik etüt raporu bulunmayan alanda imar planı onaylanamadığı için gerekirse etüt ve kurum görüşleri eklenir.
- Belediyeye başvuruTeklif, planın kapsadığı alanın maliki ya da vekili tarafından idareye sunulur. Eksik belge varsa idare dosyayı, belirli bir süre içinde tamamlanmak üzere geri verir.
- Meclis kararı ve ilanBelediye meclisi karar verir. Onaylanan plan bir ay ilan edilir; bu süre içinde itiraz yapılabilir.
- Kesinleşme ve uygulamaİtiraz yoksa ya da itirazlar sonuçlanınca plan kesinleşir. Uygulama imar planı kesinleşmeden imar uygulaması yapılamaz; ardından ifraz, yola terk, 18. madde ya da aplikasyon yapılır.
Mevzuat dayanağı
İmar Kanunu. İmar planlarının hazırlanması, belediye meclisinde onaylanması ve ilan edilmesi 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesinde düzenlenir. Plan, belediyece yapılır ya da yaptırılır, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer ve onay tarihinden itibaren bir ay ilan edilir. İlan süresi içinde itiraz edilebilir; belediye başkanlığınca meclise gönderilen itirazları ve planı meclis onbeş gün içinde inceleyip kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de aynı usullere tabidir. Plan değişikliği için ayrıca, değişikliğe konu alanda görülebilir en az iki tabelayla otuz gün süreyle bilgilendirme yapılır ve ilan muhtarlık panosunda da duyurulur. Planlar, plan değişiklikleri ve revizyonları, Bakanlığın elektronik sisteminden Plan İşlem Numarası almak zorundadır. Halihazır harita ve imar planlarının hazırlanmasının ve uygulanmasının fenni sorumluluğunu, uzmanlık alanlarına göre mühendisler, mimarlar ve şehir plancıları üstlenir (3194 sayılı Kanun m.38). Uygulama imar planı, tasdikli halihazır harita üzerine çizilen plandır (m.5); halihazır haritası olmayan yerleşimlerde haritanın tasdik mercii belediye ya da valiliktir (m.7).
Büyükşehir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'na göre büyükşehir belediyesi bulunan illerde nazım imar planını büyükşehir belediyesi yapar ve onaylar. Uygulama imar planlarını ilçe belediyeleri hazırlar; büyükşehir belediyesi bunları aynen ya da değiştirerek onaylar ve uygulamasını denetler (5216 sayılı Kanun m.7). Kayseri de bu illerden biridir. Dosyanın hangi belediye meclisine gideceği plan kademesine göre belirlenir.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği (Resmî Gazete 14.06.2014, sayı 29030) plan değişikliğinin nasıl yapılacağını ayrıntılı anlatır:
- Plan değişikliği için, değişikliğin gerekçesini ve gereklilik analizlerini ayrıntılı anlatan bir plan raporu hazırlanması zorunludur (m.9).
- İmar planları, varsa kadastral durumu işlenmiş, en son onaylı halihazır harita üzerine çizilir ve yeterliliği olan müellifler tarafından hazırlanır (m.21). Harita mühendisinin işi tam burada başlar. Onaylı jeolojik ve jeoteknik etüt ya da mikro bölgeleme raporu olmayan alanda imar planı hazırlanamaz ve onaylanamaz.
- İmar planı değişikliği, planın ana kararlarını ve bütünlüğünü bozmayacak, kamu yararı amaçlı ve teknik gerekçeli olmalıdır. Altyapı alanlarının eşdeğer alan şartı, nüfus yoğunluğu ve yol değişikliklerine ilişkin ek kurallar da aynı maddede yer alır (m.26).
- Plan teklifini planın kapsadığı alanın maliki ya da yasal vekili sunabilir. Planlanan alanda maliki bulunamayan yerler varsa bunların alanın yüzde yirmisini aşmaması aranır. Eksik belgeli dosya otuz gün içinde tamamlanmak üzere geri verilir (m.31).
- Uygun görülmeyen teklifler gerekçesiyle birlikte, idarece otuz gün içinde ilgilisine yazıyla bildirilir (m.32).
- Onaylanan plan, onaydan sonra en geç on beş iş günü içinde ilan edilir ve idarenin internet sayfasında yayımlanır. Yönetmelik ilan süresi için otuz gün der; kanun metni ise bir ay yazar. İtirazlar ilan süresi içinde idareye yapılır, ret kararıyla plan kesinleşir, itiraz yoksa askı süresinin sonunda kesinleşir (m.33).
Müellif. Planı kimin hazırlayabileceği Plân Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmelik'te belirlenir (Resmî Gazete 07.01.2006, sayı 26046; son değişiklik 20.09.2023). Müellif, ilgili yeterlilik belgesine sahip gerçek kişidir ve şehir ve bölge planlama lisans eğitimi şarttır. Plan değişiklikleri için, yürürlükteki planın alan ya da nüfus ölçeğine göre belirlenen grupta belge aranır.
Halihazır harita. Haritanın ölçü kuralları Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği'ne bağlıdır (Resmî Gazete 26.06.2018, sayı 30460 Mükerrer). Yönetmelik, harita ve harita bilgisinin üretiminde yetki ve sorumluluğu, kanuni yetkiye sahip harita mühendisine verir (m.4).
Süreyi neler etkiler?
- Meclis takvimi: Belediye meclisi belli aralıklarla toplanır; dosyanın gündeme girmesi beklenir.
- Kurum görüşleri: Değişiklik altyapı, karayolu, sulama, koruma alanı gibi konulara dokunuyorsa ilgili kurumların görüşü istenir.
- Değişikliğin büyüklüğü: Yoğunluk artışı ya da donatı alanı değişikliği ek analiz ve rapor gerektirir.
- Jeolojik etüt: Alanda onaylı jeolojik ve jeoteknik etüt raporu yoksa önce o hazırlanıp onaylanmalıdır.
- Üst ölçek plan: Uygulama planındaki değişiklik nazım planla çelişiyorsa önce nazım plan değişmelidir; iki ayrı süreç işler.
- İtirazlar: İlan süresinde itiraz gelirse belediye meclisi bunları ayrıca karara bağlar.
- Mülkiyet durumu: Hisseli tapu, ulaşılamayan malikler ya da çok sayıda parsel süreci uzatır.
- Halihazır harita tasdiki: Haritanın ilgili idarece tasdik edilmesi ayrı bir adımdır.
Sık sorulan sorular
Plan tadilatını harita bürosu mu yapar, şehir plancısı mı?
Planı şehir plancısı hazırlar ve imzalar. Harita bürosu planın altlığı olan halihazır haritayı, kadastro bilgisini ve plan kesinleştikten sonraki uygulamayı yapar. İkisi aynı dosyada birlikte çalışır.
Belediye tadilat talebimi kabul etmek zorunda mı?
Hayır. Plan değişikliği belediye meclisinin takdirindedir. Meclis kamu yararına, planın bütünlüğüne ve teknik gerekçeye bakar. Teklif uygun görülmezse gerekçesi yazıyla bildirilir; yönetmelik bu bildirim için otuz günlük bir süre koyar. Talep reddedilirse hukuki yollar için bir avukata danışmanızı öneririz.
Komşular plan değişikliğine itiraz edebilir mi?
Plan ilan edildiğinde, ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir; itirazlar belediye meclisinde değerlendirilir. Kanun metni bu hakkı belirli kişilerle sınırlayan ayrı bir ifade içermez, ancak kimin hangi gerekçeyle itiraz edebileceği konusunda bir avukata danışmak yerinde olur.
Plan değişince tapum da kendiliğinden değişir mi?
Hayır. Plan, parselde ne yapılabileceğini değiştirir; tapudaki sınır ve alan aynı kalır. Planı tapuya yansıtmak için ayrıca uygulama gerekir: ifraz, yola terk ya da 18. madde uygulaması.
Plandaki bir çizim hatası da tadilatla mı düzeltilir?
Plandaki maddi hatanın düzeltilmesi de plan değişikliği usullerine bağlıdır; müellif yönetmeliği parsel ölçeğindeki maddi hata düzeltmelerinde yeterlilik belge grubu şartı aramaz. Hatanın kadastro ile planın üst üste konmasıyla gösterilmesi gerekir; bu karşılaştırma haritacılık işidir ve harita mühendisi tarafından hazırlanabilir.
İlgili hizmetler
- Halihazır harita: plan değişikliğinin altlığı.
- 18. madde uygulaması: planın parsellere uygulanması. Ayrıca okuyun: 18. madde uygulaması ve düzenleme ortaklık payı
- İfraz ve yola terk: plan sonrası parsel işlemleri.
Parselinizin imar durumu ihtiyacınızı karşılamıyor mu?
Planı ve tapunuzu birlikte inceleyelim; değişikliğin mümkün olup olmadığını ve haritada neler gerektiğini anlatalım.
Son gözden geçirme: . Bu sayfa harita mühendisimiz tarafından gözden geçirildi.