İfraz
İfraz, tapudaki bir parseli imar planına ve imar mevzuatına uygun olarak iki ya da daha fazla parsele ayırma işlemidir; belediye onayından sonra tapuya ayrı parseller olarak tescil edilir.
İfraz nedir?
İfraz, tapuda tek parsel olarak tescil edilmiş bir taşınmazı, imar planına ve imar mevzuatına uygun biçimde iki ya da daha fazla parsele ayırmaktır.
Günlük dilde "parseli bölmek" ya da "arsayı ayırmak" denir. Ayırma işlemi yalnız kâğıt üzerinde kalmaz: arazide ölçü yapılır, yeni parsellerin sınırları ve alanları hesaplanır, belediyenin onayından sonra her parça tapuda kendi ada ve parsel numarasıyla ayrı bir taşınmaz olur. Böylece her parseli ayrı satabilir, ayrı ipotek ettirebilir, ayrı yapı ruhsatı alabilirsiniz.
İfrazın ne kadar mümkün olduğunu sizin isteğiniz değil, parselin bulunduğu yerin planı belirler. İmar planı, yeni parsellerin en az ne kadar genişlikte ve derinlikte olacağını, hangi yoldan cephe alacağını ve bazen ifraz hattını doğrudan gösterir. Bu yüzden işe başlamadan önce parselin imar durumuna bakmak gerekir: bazı parseller hiç bölünemez, bazıları ancak planda gösterilen hatta bölünebilir.
Ne zaman gerekir?
İfraz en çok şu durumlarda istenir:
- Miras ya da ortaklık: Hisseli bir arsada paydaşlar ortaklığı bitirip her birinin ayrı parsel sahibi olmasını istiyorsa.
- Satış: Büyük bir arsanın bir bölümünü satmak, kalan bölümü elde tutmak istiyorsanız.
- Yapılaşma: Plan, parselde birden çok ayrı bina yapılmasına izin veriyorsa ve her binanın kendi parseli olsun istiyorsanız.
- Kamulaştırma ya da yola terk sonrası: Parselin bir kısmı yola ya da kamu alanına ayrılacaksa, kalan kısmın ayrı parsel olması gerekebilir.
- Plan değişikliği sonrası: Yeni planda parselin içinden ifraz hattı geçiyorsa.
İmar planı dışındaki tarım arazilerinde de ifraz istenebilir, ancak orada kurallar farklıdır: tarım arazilerinin belli bir büyüklüğün altına bölünmesi kanunla sınırlanmıştır. Bakanlığın belirlediği asgari tarımsal arazi büyüklüğünün ve il ile ilçelere göre tanımlanan yeter gelirli büyüklüğün altında ifraz yapılamaz; tarım arazilerinde ifraz ayrıca tarımdan sorumlu bakanlığın iznine bağlıdır (5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu m.8, m.8/A ve m.8/B).
Süreç nasıl ilerler?
Önce imar durumu, sonra arazide ölçü ve ifraz dosyası, ardından belediye onayı, kadastro kontrolü ve tapu tescili.
- Sözleşme
- Belediyede imar durumu bekleniyorBelediye
- Arazi ölçüsüArazide ölçüm
- İfraz projesi (folye)
- Belediye encümenindeBelediye
- Kadastro Müdürlüğü kontrolündeKadastro Müdürlüğü
- Tapu Müdürlüğü'nde tescildeTapu Müdürlüğü
- Teslim
Gerekli evraklar
Hisseli tapuda bütün paydaşların kimlik bilgisi ve imzası, vekil varsa vekâletname gerekir.
- Tapu senedi / tapu kaydı
- Kimlik fotokopisi
- Vekâletname (müşteri vekilse)Gerekirse
- SözleşmeGerekirse
- İmar durumu belgesi
- Plan örneğiGerekirse
- Encümen kararıGerekirse
- Tescil bildirimiGerekirse
Süreç kısaca
İş, belediyeden parselin imar durumu ve plan örneğinin alınmasıyla başlar. İmar durumu belgesi, parselin hangi kullanım alanında kaldığını, yapı nizamını, kat adedini ve yola ayrılacak kısım olup olmadığını gösterir. Buna bakarak ifrazın mümkün olup olmadığını ve yeni parsellerin en az hangi ölçülerde olacağını size baştan söyleriz.
Sonra arazide ölçü yapılır. Parselin köşeleri ve çevresindeki yapılar, yollar ve komşu sınırlar ölçülür; tapu planıyla karşılaştırılır. Ölçüye göre ifraz haritası hazırlanır: yeni sınırlar, alanlar, varsa yola terk edilen kısım bu haritada gösterilir.
Dosya belediyeye verilir ve belediye encümeninin onayına sunulur. Onaydan sonra dosya kadastro müdürlüğünde teknik kontrolden geçer, ardından tapu müdürlüğünde yeni parseller tescil edilir. Tescilin bittiğini tapu kaydınızda görürsünüz.
Takip linki verdiğimiz dosyalarda, dosyanızın hangi kurumda beklediğini Dosya takibi sayfasından görebilirsiniz.
Mevzuat dayanağı
- 3194 sayılı İmar Kanunu m.15: İmar planı olan yerlerde önce parselasyon planı yapılması esastır; ifraz ve tevhit ancak parselasyon planı tescil edilmiş alanlarda ve imar planına ve imar mevzuatına uygun olarak yapılabilir. Kanun, kamu yatırımları ve koruma amaçlı imar planı alanları gibi bazı durumlarda bu şartı aramaz. Plan dışındaki yerlerde yönetmelikte belirlenen büyüklükten küçük ifrazlara izin verilmez.
- 3194 sayılı İmar Kanunu m.16: Belediye ve mücavir alan sınırı içindeki ifrazın kanuna ve yönetmeliğe uygunluğunu belediye encümeni ya da il idare kurulu onaylar; onaylanan işlem tescil için tapuya bildirilir. Kanun idarelere üst süreler de koyar: onay, başvurunun idareye ulaşmasından itibaren en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır, tescil için on beş gün içinde tapuya bildirilir ve tapu müdürlüğü tescili bir ay içinde sonuçlandırmak zorundadır. Tarafların rızasıyla ya da mahkeme kararıyla yapılan ortaklığın giderilmesi ve arazi taksimi de aynı hükümlere bağlıdır.
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.6 ve m.7: Plan aksini söylemiyorsa yeni parsellerin en az genişlik ve derinliği m.6'daki ölçülere göre belirlenir. m.7'ye göre taşkın, heyelan gibi nedenlerle yapı yasağı bulunan afet alanları ve yolu kapanıp yola cephesi kalmayan parseller ifraz edilemez; umumi hizmet alanına ya da imar istikameti önünde kalan yerlerde ifraz ve tevhit, bu yerler kamu eline geçmeden yapılamaz. Büyükşehir ve il belediyeleri Bakanlık onayıyla kendi imar yönetmeliğini çıkarabildiği için ölçülerin hangi metne göre okunacağını belediyeden ayrıca teyit ederiz.
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.5: İfraz sonucunda yola cephesi olmayan bir parsel oluşturulamaz.
İfraz haritasını kimin hazırlayacağı işin türüne ve parselin bulunduğu yere göre değişir. 5368 sayılı Kanun m.1, lisanslı büroların yapım sorumluluğundaki tescile tabi işler arasında birleştirmeyi sayar, ifrazı saymaz; bununla birlikte Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ek kadastro teknik hizmetleri belirleyebilir. Bu yüzden ifraz dosyasını hangi tür büronun hazırlayacağını, imar durumuna ve parselin yerine bakarak ilk görüşmede söyleriz.
Süreyi neler etkiler?
İfrazın süresi büyük ölçüde büro dışındaki adımlara bağlıdır. Belirleyici olanlar:
- İmar durumu: Parselin bulunduğu adada parselasyon planı tescil edilmemişse ifraz yapılamaz; önce düzenleme gerekir. Plan değişikliği askıdaysa belediye beklemeyi isteyebilir.
- Encümen takvimi: Belediye encümeni belli günlerde toplanır; dosyanın gündeme alınması belediyenin yoğunluğuna göre değişir.
- Hisseli tapu: Paydaşlardan birine ulaşılamaması, vefat etmiş paydaşın mirasçılarının belli olmaması ya da paydaşlar arasında anlaşmazlık işi en çok uzatan sebeptir.
- Tapu kaydındaki şerhler: İpotek, haciz ya da başka şerhler varsa yeni parsellere nasıl taşınacağı ayrıca çözülmelidir.
- Tapu ile zemin uyumu: Eski ve grafik paftalı parsellerde ölçülen sınırlar tapu planıyla tutmayabilir; önce düzeltme gerekebilir.
- Mevsim ve arazi: Kar, çamur ya da ekili tarla arazi ölçüsünü geciktirebilir.
Sık sorulan sorular
Her parsel ifraz edilebilir mi?
Hayır. Yeni parsellerin plandaki en küçük ölçüleri sağlaması, her birinin yola cephesi olması ve parselin ifraza kapalı bir alanda kalmaması gerekir. İmar durumu belgesine bakmadan kesin cevap verilemez; ilk görüşmede bunu birlikte kontrol ederiz.
Hisseli tapuda paydaşlardan biri istemezse ne olur?
İfraz, mülkiyeti paylaşan herkesi ilgilendirir; paydaşlardan biri işlemi istemiyorsa dosya belediyede ya da tapu müdürlüğünde ek belge ve ek karar gerektirebilir. Bu yüzden pratikte bütün paydaşlarla birlikte ilerlemek gerekir; ayrıntı belediyeye ve tapu müdürlüğüne göre değişir. Anlaşma sağlanamazsa paydaşlar ortaklığın giderilmesi davası açabilir; kanun, tarafların rızasıyla ya da mahkeme kararıyla yapılan arazi taksiminin de ifraz hükümlerine, yani imar mevzuatına uygun olmasını ister (3194 m.16). Hukuki süreç için avukata danışmanızı öneririz.
İfraz ile tevhit arasındaki fark nedir?
İfraz bir parseli parçalara ayırır, tevhit ise bitişik parselleri tek parselde birleştirir. Bazen ikisi birlikte yapılır: önce birleştirilir, sonra plana uygun yeni sınırlarla ayrılır. Ayrıntı için Tevhit sayfasına ve İfraz ile tevhit arasındaki fark yazısına bakabilirsiniz.
Parselimin bir kısmı yola gidiyor, ifraz yapılabilir mi?
Çoğu durumda yola isabet eden kısım ifrazla birlikte terk edilir ve kalan kısım parsel olarak düzenlenir. Bunun karşılığı ve oranı plana ve belediyenin uygulamasına göre değişir. Yola terk sayfasında konuyu ayrıca anlattık.
İmar planı olmayan tarlamı bölebilir miyim?
Plan dışındaki alanlarda ifraz, yönetmelikteki en küçük büyüklüklerle ve tarım arazisiyse tarım mevzuatıyla sınırlıdır. Belirlenen büyüklüğün altına inen bölünmeye izin verilmez. Tarlanızın sınıfı ve büyüklüğü belli olduğunda mümkün olup olmadığını söyleyebiliriz.
İfraz olmadan tapuda hisse satarak arsayı bölmek aynı şey mi?
Değil. Hisse satışında arsa tek parsel olarak kalır, alıcı yalnız payın sahibi olur ve yerinin neresi olduğu tapuda belli değildir. İfrazda ise her parça ayrı parsel olur ve sınırları tapu planında gösterilir.
İlgili hizmetler
- Tevhit: bitişik parsellerin birleştirilmesi.
- Yola terk: imar yoluna isabet eden kısmın ayrılması.
- 18. madde uygulaması: parselasyon planı olmayan adalarda düzenleme.
- Aplikasyon: parsel sınırlarının zemine işaretlenmesi.
Parseliniz ifraz edilebilir mi?
Tapu bilginizi ve parselin adresini getirin; imar durumuna birlikte bakalım, ne gerektiğini baştan söyleyelim.
Son gözden geçirme: . Bu sayfa harita mühendisimiz tarafından gözden geçirildi.