İçeriğe geç
Aveb Group
Menü
Bizi arayın

18. madde uygulaması ve düzenleme ortaklık payı

18. madde uygulamasında belediye, bir bölgedeki parselleri birleştirip imar planına göre yeniden böler ve sahiplerine dağıtır. Düzenleme ortaklık payı, yol, park, okul gibi alanlar için her parselden düşülen paydır ve kanunda bir üst sınırı vardır.

Kısaca cevap

18. madde uygulaması, belediyenin (belediye sınırı dışında valiliğin) imar planı yapılmış bir bölgedeki kadastro parsellerini, sahiplerinin onayını aramadan birleştirip plana uygun yeni ada ve parsellere ayırması ve bu yeni parselleri eski sahiplerine dağıtmasıdır. Halk arasında "imar uygulaması" ya da "parselasyon" da denir.

Düzenleme ortaklık payı (DOP), bu dağıtım sırasında her parselden düşülen paydır. Düşülen alanlar yol, park, okul, otopark gibi bölgenin ortak ihtiyacı olan alanlara ayrılır. Kanuna göre DOP, parselin düzenlemeden önceki yüzölçümünün yüzde kırk beşini geçemez (3194 sayılı İmar Kanunu, 18. madde).

Kısacası tarlanız ya da arsanız uygulamaya girdiğinde, alanının bir kısmı ortak kullanım için ayrılır; karşılığında kalan kısım yola cephesi olan, imar hakkı belli bir parsel olarak size döner.

Uygulama nasıl ilerler?

Adımlar genel olarak şöyledir:

  1. Belediye uygulama yapılacak alanı belirler; bölgedeki kadastro parselleri bir havuzda toplanır gibi düşünülür.
  2. İmar planındaki kamu alanlarının toplamına göre bölgenin DOP oranı hesaplanır. Bu oran, alandaki bütün parsellere aynı şekilde uygulanır.
  3. Her parselin alanından bu oran düşülür; kalan miktar o malikin "hakkı" olur.
  4. Haklar, plana göre çizilen yeni imar parsellerine dağıtılır. Dağıtım müstakil, hisseli ya da kat mülkiyeti esaslarına göre yapılabilir. Yeni parsel öncelikle eski parselin bulunduğu yerden, mümkün değilse en yakın eşdeğer yerden verilir.
  5. Parselasyon planı belediye encümeninin (belediye dışında il idare kurulunun) onayıyla yürürlüğe girer, ilgili idarede bir ay askıda kalır ve askı süresinin sonunda kesinleşir (3194 sayılı İmar Kanunu, 19. madde).
  6. Kesinleşen plan tapuya gönderilir ve tapu kayıtları maliklerin onayı aranmadan yeni duruma göre düzenlenir.

Kanun, maddenin başlığını 2019'da "parselasyon planlarının hazırlanması" olarak değiştirdi; ama uygulama hâlâ çoğunlukla "18. madde" adıyla anılır. Uygulamanın ayrıntıları bakanlık yönetmeliğiyle düzenlenir: Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik, 2020'de yayımlandı ve 2025'te değişti.

DOP nereye gider, ne zaman tekrar alınır?

DOP'tan ayrılan alanlar yalnız kanunda sayılan kamu kullanımlarına gidebilir: yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil alan, ibadet yeri, karakol, okul, sağlık tesisi, pazar yeri, semt spor alanı, toplu taşıma durakları, teknik altyapı alanları gibi. Bu alanlar başka amaçla kullanılamaz.

Planın gerektirdiği kamu alanları DOP ile karşılanamayacak kadar büyükse, kalan kısım için Hazine ya da belediye alanlarından karşılama, imar hakkı aktarımı, trampa, satın alma ve kamulaştırma gibi kanunda sayılan başka yollar kullanılır; sizden DOP'u aşan bir kesinti yapılmaz.

Bir parselden kural olarak bir kez DOP alınır. Ancak sonradan yapılan bir plan değişikliğiyle o parselin yapılaşma hakkı ve nüfusu artarsa, önceki kesintiler hesaba katılarak ilk uygulamadaki oranı yüzde kırk beşe kadar tamamlayan ek kesinti yapılabilir; bunun için uygulama sonucunda parselin değerinin öncekinden az olmaması gerekir. Daha önce ifraz ya da tevhit sırasında yola terk ettiğiniz alanlar da sonraki uygulamada DOP'tan düşülür; yalnızca aradaki fark alınır. Yola terk konusunu ayrı bir yazıda anlattık.

Üzerinde yapı olduğu için alandan DOP düşülemeyen parsellerde, bu payın bedele çevrilmesi ve bedel ödenene kadar tapuda işlem yapılamayacağının tapu kütüğünün beyanlar hanesine yazılması gibi kurallar da vardır.

Askı döneminde neye bakmalısınız?

Askı, planı görüp itiraz etmeniz için tanınan süredir. Bu dönemde şunlara bakmanızı öneririz:

  • Eski parselinizin hangi yeni parsele ya da parsellere dağıtıldığı.
  • Size ayrılan alanın, eski alanınızdan DOP oranı düşüldükten sonra kalan hakla uyuşup uyuşmadığı.
  • Yeni parselde tek başınıza mı yoksa başkalarıyla hisseli mi olduğunuz.
  • Eski yerinizden ne kadar uzağa verildiğiniz.
  • Evinizin, ağaçlarınızın ya da tesislerinizin yeni planda nereye denk geldiği; yola ya da kamu alanına denk gelen yapılar için ne öngörüldüğü.

Bir hata ya da hakkınıza aykırı bir durum görürseniz, belediyeye yazılı itiraz edebilir ve idari yargıda dava açabilirsiniz. Dava açma süresi kanunla sınırlıdır (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 7. madde); sürenin hangi günden başladığı olaya göre değişebilir. Askının bittiğini beklemeden bir avukatla görüşmeniz yerinde olur. Harita mühendisi bu aşamada dağıtım cetvelini ve planı okuyup eski ve yeni durumu arazide karşılaştırarak size teknik destek verebilir.

Örnek bir durum

Diyelim ki Talas'ta 1.000 m²'lik bir tarlanız var ve bölgede imar uygulaması yapılıyor. Belediye, bölgenin DOP oranını yüzde otuz beş olarak hesaplamış olsun. Sayılar ve oran yalnızca örnektir.

Tarlanızdan 350 m² düşülür, hakkınız 650 m² olur. Planda o bölgedeki imar parselleri 500 m² ise, size 500 m²'lik bir parsel tek başınıza, kalan 150 m² ise başka bir parselde başka maliklerle hisseli olarak verilebilir. Ya da belediye hakkınızın tamamını tek bir büyük parselde başka bir malikle hisseli olarak ayırabilir.

Burada kaybettiğiniz alan büyük görünse de, uygulamadan önce elinde tarla vasfında bir yer olan malik, uygulamadan sonra çoğu zaman yola cephesi olan, ruhsat alınabilir bir arsa sahibi olur. Değer konusunda yorum yapmıyoruz; ama hesaplamayı ve yerleşimi kontrol etmek sizin hakkınızdır.

Sık sorulan sorular

DOP için para öder miyim?

Kural olarak hayır. DOP alandan yapılan bir kesintidir. Üzerinde yapı olduğu için alandan kesinti yapılamayan parsellerde payın bedele çevrilmesi istisnası vardır.

Belediye benden yüzde kırk beşten fazla alan alabilir mi?

DOP olarak alamaz. Planın gerektirdiği kamu alanı bundan fazlaysa fazlası Hazine ya da belediye alanlarından, imar hakkı aktarımı, trampa, satın alma ve kamulaştırma gibi başka yollarla karşılanır. Kamulaştırma yapılacaksa bedeli idare öder.

Neden başkasıyla hisseli parsel verildi?

Hakkınız bölgedeki imar parsellerinin büyüklüğüne denk gelmiyorsa ya da planın parsel düzeni buna elvermiyorsa hisseli dağıtım yapılabilir. Hisseli parseller, sonradan anlaşmayla ya da fiilî kullanıma göre müstakil hâle getirilebilir.

Evim yeni planda yola denk geldi, ne olacak?

Kanun, kamu hizmetine ayrılan yerlere rastlayan yapı ve ağaçların bedeli ödenerek kaldırılmasını öngörür. Bedelin nasıl belirleneceği ve itiraz yolları için askı döneminde belediyeye başvurmanızı ve hukuki destek almanızı öneririz.

İlgili hizmetler

Parseliniz uygulamaya mı girdi?

Askıdaki planı ve dağıtım cetvelini birlikte okuyalım; eski ve yeni durumunuzu karşılaştırıp hesaplamanın tutarlı olup olmadığını anlatalım.

Bizi arayın

Son gözden geçirme: . Bu sayfa harita mühendisimiz tarafından gözden geçirildi.

Aveb Group, inşaat, harita, mühendislik

Gökçek Medya

18. madde ve düzenleme ortaklık payı nedir?