Yola terk ve yoldan ihdas nedir?
Yola terk, parselin imar planında yola denk gelen kısmının ayrılıp kamuya bırakılmasıdır. Yoldan ihdas ise tersi: planda yol olmaktan çıkan bir parçanın parsel olarak kayda alınıp çoğu zaman bitişik parsele katılmasıdır.
Kısaca cevap
Yola terk, parselinizin imar planında yola ya da başka bir kamu alanına denk gelen kısmının parselden ayrılıp kamuya bırakılmasıdır. Terk edilen parçanın yüzölçümü tapu kütüğünde parselinizden düşülür.
Yoldan ihdas bunun tersidir. "İhdas" yeni bir şey oluşturmak demektir. İmar planında yol olmaktan çıkan, yönü değişen ya da yoldan artan bir parça tapuda yeni bir parsel olarak oluşturulur. Bu parça tek başına bina yapılamayacak kadar küçükse çoğu zaman bitişiğindeki parsel sahibine satılır ve onun parseline katılır.
İki işlem de imar planı ile tapudaki durumun birbirine uydurulması içindir. Bazen aynı dosyada ikisi birlikte yapılır: parselin bir tarafı yola verilir, öbür tarafına kapanan eski yoldan bir parça eklenir.
Yola terk ne zaman istenir?
En sık karşılaşılan durum şudur: inşaat için imar durumu ya da ruhsat başvurusu yaparsınız, belediye parselinizin önündeki imar yolunun parselin içinden geçtiğini ve bu kısmın terk edilmesi gerektiğini bildirir. Tapudaki sınır ile planlanan yol çizgisi örtüşmediği için ruhsat, terk yapılmadan ilerlemeyebilir.
Yola terk ayrıca şu durumlarda gündeme gelir:
- Parseli bölerken ya da birleştirirken, oluşacak parsellerin yola denk gelen kısımlarının ayrılması gerektiğinde.
- Parselasyon planı henüz yapılmamış bir bölgede tek bir parselin plana uygun hâle getirilmesi istendiğinde.
İşlem genel olarak şöyle yürür: terk edilecek kısmı gösteren harita hazırlanır, belediye encümeni (belediye ve mücavir alan dışında il idare kurulu) bu değişikliğin kanuna uygunluğunu onaylar, harita kadastro müdürlüğünce kontrol edilir ve tapuda işlenir. Dayanağı 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 15. ve 16. maddeleridir.
Terk edilen yerin karşılığı var mı?
Bu, en çok sorulan sorudur ve cevabı parselin geçmişine bağlıdır.
Kanunda açık olan bir kural şudur: parselasyon planı yapılmadan ifraz ya da tevhitle tescil edilen parsellerden, imar planında umumi hizmet alanına rastladığı için terk edilen ya da bağışlanan alanlar, ileride o bölgede parselasyon planı yapıldığında hesaba katılır. Yeni uygulamada düzenleme ortaklık payı oranını tamamlayan fark kadar pay alınır (3194 sayılı İmar Kanunu, 18. madde). Yani bugün terk ettiğiniz alan, yarın yapılacak bir kesintiden düşülür.
Terkin karşılıksız mı yoksa bir karşılıkla mı yapılacağı ise işlemin dayanağına, belediyenin kararına ve parselin durumuna göre değişir. Kanun, planda kamuya ayrılan alanların kamuya geçişi için çeşitli yollar sayar (13. madde) ve yola giden yerlerin hak sahipliğine karşılık bedel takdiri ya da değişim yolunu da öngörür (17. madde). Bağış ya da bedelsiz devirde maliklerden vergi, harç ve benzeri bedel alınmaz. Bu yüzden terk dilekçesi imzalamadan önce, terk edilecek alanın ne kadar olduğunu ve karşılığında ne öngörüldüğünü yazılı olarak öğrenmenizi öneririz. 18. madde uygulaması ve düzenleme ortaklık payı yazımız bu hesabı anlamanıza yardımcı olur.
Yoldan ihdas nasıl yürür?
İmar Kanunu, belediyelere kapanan ya da yönü değişen yol ve meydanlardan kalan ve tek başına bina yapılmaya elverişli olmayan parçaları bitişikteki arsa ya da bina sahibine bedeli takdir edilerek satma yetkisi verir. Komşu malik bu bedelle almak istemezse belediye parçayı parselle hisselendirip satma yoluna gidebilir. Bedel takdiri ve itirazlar Kamulaştırma Kanunundaki esaslara göre yapılır (3194 sayılı İmar Kanunu, 17. madde).
Burada bilmeniz gereken bir nokta da şudur: imar planı sınırları içindeki kadastro yolları ve meydanlar, plan onaylandığında bu niteliklerini kendiliğinden kaybeder ve plandaki yeni kullanıma tabi olur (aynı Kanun, 11. madde). Kapanan yolların ve yol fazlalarının tapuda köy ya da belediye adına tescil edileceği ise Tapu Kanunu'nun 21. maddesinde yazar. Arsanızın yanından geçen eski bir köy ya da tarla yolu, planda kapatılmışsa ihdas konusu olabilir.
Genel akış şöyledir:
- İhdas edilecek parçayı gösteren harita hazırlanır ve kadastro müdürlüğünde kontrol edilir.
- Parça belediye ya da köy adına tescil edilir.
- Satış ya da takas yapılacaksa belediyenin ilgili kurulları karar verir (taşınmaz satımı ve takasına belediye meclisi karar verir, encümen uygular) ve bedel takdir edilir.
- Bedel ödenir, parça size devredilir.
- Parça, ayrı bir parsel olarak kalmaz; çoğu zaman sizin parselinizle tevhit edilerek tek parsel olur.
Bu sıranın ayrıntıları belediyeye ve kadastro müdürlüğüne göre değişebilir.
Örnek bir durum
Diyelim ki Kocasinan'da 600 m²'lik bir arsanız var. İmar planında önden geçen yolun genişletilmesi nedeniyle arsanın ön tarafından 40 m² yola denk geliyor. Arka tarafta ise planla kapatılmış eski bir kadastro yolundan arsanıza bitişik 25 m²'lik bir şerit kalmış. Sayılar yalnızca örnektir.
Bu durumda önden 40 m² yola terk edilir, arkadaki 25 m² ihdas edilip size bedeli karşılığında devredilir ve parselinizle birleştirilir. Sonuçta parseliniz 585 m² olur ve sınırı imar planıyla örtüşür. Ruhsat aşamasında yapı yaklaşma mesafeleri bu yeni sınıra göre hesaplanır.
Böyle bir dosyada işlemlerin hangi sırayla yapılacağı önemlidir ve belediyenin ile kadastro müdürlüğünün uygulamasına göre değişebilir.
Süreyi neler etkiler?
- Parselin bulunduğu yerde parselasyon planı bulunup bulunmadığı.
- Belediye encümeninin toplanma takvimi ve ihdas bedelinin belirlenmesi.
- Hisseli tapuda bütün paydaşların imzası.
- Parselde ipotek ya da haciz bulunması.
- Arazideki sınırın kayıttaki sınırla uyuşmaması.
Sık sorulan sorular
Yola terk etmeden ruhsat alabilir miyim?
Parselin bir kısmı imar yoluna denk geliyorsa çoğu zaman alamazsınız; ruhsat plana uygun parsel üzerinden verilir. Kesin cevap belediyenin imar durumu belgesindeki şarttadır.
Terk ettiğim yerin parasını alır mıyım?
Duruma göre değişir. Parselasyon planı yapılmadan ifraz ya da tevhitle terk edilen alanlar, ileride yapılacak parselasyon planında düzenleme ortaklık payından mahsup edilir. Terk için bir karşılık öngörülüp öngörülmediğini terkten önce belediyeden yazılı olarak öğrenmenizi öneririz.
İhdas edilen parçayı almak zorunda mıyım?
Zorunda değilsiniz. Kanun, komşu malikin satın almaktan kaçınması hâlinde belediyeye parçayı parselle hisselendirip satma yolunu açar. Bu da parselinizde hisseli bir durum doğurabileceği için kararı etkilerini bilerek vermek gerekir.
Terk edilen kısım tapuda nasıl görünür?
Terk edilen kısım parselinizden ayrılır; yüzölçümü tapu kütüğünden düşülür ve parselinizin tapudaki yüzölçümü buna göre küçülür. Ayrılan yerin tapuda kimin adına, nasıl işleneceği işlemin dayanağına göre değişir.
İlgili hizmetler
- Yola terk: terk haritası ve sürecin ayrıntıları.
- Yoldan ihdas: ihdas haritası ve sürecin ayrıntıları.
- Tevhit: ihdas edilen parçanın parselinize katılması.
- İfraz ile tevhit arasındaki fark
Belediye yola terk mi istedi?
İmar durumu belgenizi ve tapu bilgilerinizi iletin; terk ya da ihdas edilecek alanı, işlemlerin sırasını ve sizden neler isteneceğini anlatalım.
Son gözden geçirme: . Bu sayfa harita mühendisimiz tarafından gözden geçirildi.