Kamulaştırma haritası
Kamulaştırma haritası, bir kamu kurumunun yol, boru hattı, enerji hattı gibi bir iş için alacağı taşınmazların sınırını, yüzölçümünü ve cinsini parsel parsel gösteren, tapuda tescile esas ölçekli plandır.
Kamulaştırma haritası nedir?
Kamulaştırma haritası, bir kamu kurumunun almak istediği taşınmazların sınırını, yüzölçümünü ve cinsini gösteren, tapuda tescile esas olan ölçekli plandır.
Kamulaştırma, devletin ya da bir kamu kurumunun yol, okul, baraj, enerji hattı gibi kamu yararı taşıyan bir iş için özel mülkiyetteki taşınmazı bedelini ödeyerek almasıdır. Kurum önce hangi parsellerin, her birinin ne kadarının alınacağını bilmek zorundadır. Kamulaştırma haritası bunu gösterir: projenin geçtiği güzergâh kadastro parsellerinin üzerine oturtulur, her parselden alınacak kısım ölçülür ve hesaplanır, kalan kısımlar ayrıca gösterilir.
Kamulaştırma Kanunu, kamulaştırmayı yapan idarenin bu ölçekli planı yapmasını ya da yaptırmasını ve malikleri tapu, vergi ve nüfus kayıtlarından tespit etmesini ister. Kamulaştırma kararından sonra da kamulaştırma tapu siciline şerh edilir. Harita, bedelin belirlenmesinde, maliklerle uzlaşmada ve gerekirse mahkemede kullanılan temel teknik belgedir.
Bu işi çoğunlukla kurumlar ya da kurumlar adına çalışan yükleniciler için yaparız. Parseli kamulaştırılan bir malik iseniz bu sayfa haritanın neyi gösterdiğini ve neyi göstermediğini anlamanıza yardım eder.
Ne zaman gerekir?
- Yol açma ya da genişletme: İmar yolunun ya da karayolunun parsellerden geçtiği kısımlar.
- Enerji ve boru hatları: Elektrik iletim hattı, doğalgaz, içme suyu ve atık su hatları. Bu işlerde mülkiyet yerine çoğu zaman yalnız irtifak hakkı kamulaştırılır; arazi malikte kalır, hattın geçtiği şeritte kullanım sınırlanır. Kanun, mülkiyeti almak yerine amaç için yeterliyse taşınmazın belirli bir kesimi üzerinde irtifak hakkı kurulmasına izin verir.
- Sulama ve baraj: Kanal güzergâhları ve göl alanında kalan parseller.
- Kamu tesisleri: Okul, park, sağlık tesisi, belediye hizmet alanı için ayrılmış parseller.
- Kısmi kamulaştırma: Parselin yalnız bir bölümünün alındığı, kalan bölümün malikte kaldığı durumlar.
Süreç nasıl ilerler?
Önce kurumun kararı ve proje güzergâhı, sonra arazide ölçü ve harita dosyası, ardından kurum ve kadastro kontrolü, en sonda tescil.
- Sözleşme
- ÖlçüArazide ölçüm
- Harita / dosya
- Kurum kontrolündeDiğer kurum
- Tapu Müdürlüğü'nde tescildeTapu Müdürlüğü
- Teslim
Gerekli evraklar
Kurum işlerinde güzergâh projesi, kadastro verisi ve kurumun teknik şartnamesi de dosyaya girer.
- Tapu senedi / tapu kaydı
- Kimlik fotokopisi
- Vekâletname (müşteri vekilse)Gerekirse
- SözleşmeGerekirse
- Kamulaştırma kararı
Süreç kısaca
İş, kurumun kamulaştırma kararı ve projesiyle başlar. Projenin güzergâhı ya da tesis alanı ülke koordinat sisteminde alınır. Kadastro müdürlüğünden bölgenin parsel sınırları, tapu kayıtları ve paftaları temin edilir.
Arazide parsel köşeleri, mevcut yapılar, duvarlar, ağaçlar ve kullanım sınırları ölçülür. Kadastro verisi ile arazideki durum karşılaştırılır; tutmayan yerler not edilir. Ardından kamulaştırma planı hazırlanır: her parselden alınacak kısmın sınırı ve alanı, kalan kısım, üzerindeki yapı ve ağaçlar gösterilir. Parsel parsel bir alan cetveli ve malik listesi dosyaya eklenir.
Kamulaştırma haritası, tapuda tescile esas olduğu için kurumun onayından sonra kadastro müdürlüğünde de kontrol edilir. TKGM'nin Tescile Konu Harita ve Planların Yapımı ve Kontrolü Genelgesi, kamulaştırma haritalarının yapımına ve kontrolüne ayrı bir bölüm ayırır: haritayı kamulaştırmayı yapan idare yapar ya da yaptırır; kadastro müdürlüğünde kontrol mühendisi kontrolü tamamlar ve dosya tescile gönderilir. Kurum maliklerle satın alma yoluyla anlaşırsa ya da mahkeme tescile karar verirse alınan kısım kurum adına tescil edilir; kalan kısım malikin adına kalır.
Mevzuat dayanağı
- 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.7: Kurum, alınacak taşınmazın sınırını, yüzölçümünü ve cinsini gösteren ölçekli planı yapar ya da yaptırır; malikleri tapu, vergi ve nüfus kayıtlarından tespit eder. Kamulaştırma kararından sonra tapuya şerh verilmesi istenir.
- 2942 sayılı Kanun m.8: Tapulu taşınmazlarda önce satın alma yoluyla anlaşma aranır; kurumun kıymet takdir ve uzlaşma komisyonları bu aşamada çalışır.
- 2942 sayılı Kanun m.10 ve m.11: Anlaşma olmazsa kurum, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinden bedelin tespitini ve idare adına tescili ister. Bilirkişi kurulunun raporuyla bedel belirlenir; bedelde taşınmazın cinsi, yüzölçümü ve değerini etkileyen bütün nitelikleri gözetilir.
- 2942 sayılı Kanun m.12: Parselin bir kısmı alınıyorsa kalan kısmın değerindeki düşüş ya da artış hesaba katılır; kalan kısım yararlanmaya elverişli değilse malik yazılı başvuruyla bu kısmın da kamulaştırılmasını isteyebilir.
- TKGM 2025/4 sayılı Tescile Konu Harita ve Planların Yapımı ve Kontrolü Genelgesi (Beşinci Bölüm): Kamulaştırma haritalarının nasıl yapılacağını ve kadastro müdürlüklerince nasıl kontrol edileceğini düzenler.
Kamulaştırma haritasını hangi büronun yapacağı, idarenin haritayı nasıl yaptırdığına göre değişir. Lisanslı büroların görevlerini sayan 5368 sayılı Kanun ve yönetmeliğinde kamulaştırma haritası açıkça sayılmaz; Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası'nın serbest büro tescil yönetmeliği ise kamulaştırma planlarını ve haritalarını serbest bürolar için çalışma alanları arasında sayar.
Süreyi neler etkiler?
- Güzergâhın uzunluğu ve parsel sayısı: Uzun bir hat onlarca parseli ve yüzlerce maliki ilgilendirebilir.
- Kadastro verisinin niteliği: Eski, grafik paftalı bölgelerde parsel sınırlarının zemine oturtulması daha çok ölçü ve inceleme ister.
- Proje değişiklikleri: Güzergâh kaydırılırsa plan yeniden hesaplanır.
- Kontrol yoğunluğu: Kurumun ve kadastro müdürlüğünün kontrol takvimi.
- Arazi ve mevsim: Ekili tarlalar, sarp arazi, kar ve çamur arazi ölçüsünü geciktirir.
- Hukuki süreç: Uzlaşma olmayan parsellerde tescil mahkeme kararını bekler; bu harita işinin dışındadır ama işin bitişini belirler.
Sık sorulan sorular
Arazim kamulaştırılıyor, haritayı benim mi yaptırmam gerekiyor?
Hayır. Kamulaştırma planını kurum yapar ya da yaptırır. Size gelen yazıda parselinizden ne kadar alan alınacağı yazar. Ölçünün doğruluğundan şüpheniz varsa bağımsız bir harita mühendisine kontrol ettirebilirsiniz; hukuki adımlar için bir avukata danışmanızı öneririz.
Kamulaştırma bedelini harita mühendisi mi belirler?
Hayır. Tahmini bedeli kurumun kıymet takdir komisyonu belirler; anlaşma olmazsa mahkeme bilirkişi raporuyla bedeli tespit eder. Harita mühendisi alınacak kısmın yerini ve yüzölçümünü belirler; bedel bu alan üzerinden hesaplandığı için ölçünün doğruluğu önemlidir.
Parselimin bir kısmı alınıyor, kalan kısım ne olur?
Kalan kısım sizin adınıza ayrı bir parsel olarak kalır. Kalan parça yapılaşmaya ya da kullanmaya elverişsiz hâle geliyorsa kanun malike bu kısmın da kamulaştırılmasını isteme imkânı tanır. Başvuru yazılı yapılır, kamulaştırma kararının tebliğinden itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir ve kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda dava açılmamış olmalıdır. Süreyi kaçırmamak için yazıyı aldığınızda hemen hukuki destek alın.
Tapudaki alanla kamulaştırma planındaki alan farklı, neden?
Eski kadastro ölçülerinde tapudaki alan ile bugünkü ölçü arasında fark çıkabilir. Kamulaştırma planı genellikle kadastro sınırını esas alır ve alınacak kısmı bu sınır içinde hesaplar. Farkın kaynağını Tapudaki alan ile ölçülen alan tutmazsa yazısında anlattık.
Enerji hattı geçecek, tarlam elimden gider mi?
Çoğu enerji ve boru hattında mülkiyet değil irtifak hakkı kamulaştırılır: tarla sizde kalır, hattın geçtiği şeritte bazı kullanımlar sınırlanır ve bu tapuya yazılır. Ayrıntı için İrtifak hakkı güzergâhı sayfasına bakabilirsiniz.
İlgili hizmetler
- Kamulaştırmada harita süreci: malik gözünden adım adım rehber.
- İrtifak hakkı güzergâhı: enerji ve boru hatlarında irtifak.
- Yola terk: imar yoluna isabet eden kısmın ayrılması.
- Halihazır harita: projenin altlığı olan mevcut durum haritası.
Kurumunuz için kamulaştırma haritası mı gerekiyor?
Güzergâh projesini ve kurumun şartnamesini paylaşın; işin kapsamını ve hangi verilerin gerektiğini birlikte çıkaralım.
Son gözden geçirme: . Bu sayfa harita mühendisimiz tarafından gözden geçirildi.