İçeriğe geç
Aveb Group
Menü
Bizi arayın

Cins değişikliği için neler gerekir?

Cins değişikliği, tapuda yazan niteliğin (arsa, tarla, ev, apartman gibi) arazideki gerçek duruma uydurulmasıdır. Binalı cinslerde temel belge yapı kullanma izin belgesidir; yıkım ve tarım cinslerinde başka belgeler gerekir.

Kısaca cevap

Cins değişikliği için temelde iki şey gerekir: tapudaki niteliğin arazide gerçekten değişmiş olması ve bu değişikliği gösteren resmî belge. Arsanıza bina yaptıysanız bu belge yapı kullanma izin belgesidir (halk arasında iskân). Bina yıkıldıysa yıkıldığını gösteren belge ya da tespit gerekir; tarım cinsleri arasındaki değişikliklerde ise değişikliğin türüne göre ek belge istenebilir. Bunlara tapu bilgileriniz, kimliğiniz ve parselin arazide ölçülmesi eklenir.

"Cins", tapuda taşınmazın niteliğini anlatan kelimedir: arsa, tarla, bağ, bahçe, kargir ev, apartman, ahır gibi. Arazideki durum değiştiği hâlde tapuda eski cins yazmaya devam ederse, satışta, kredide, kat mülkiyetinde ve mirasta sorun çıkabilir.

Hangi durumlarda gerekir?

  • Arsaya bina yapıldı, tapuda hâlâ "arsa" yazıyor.
  • Tapuda "ev" yazan parseldeki bina yıkıldı, yerine yeni bina yapılacak ya da parsel boş kalacak.
  • Tarla vasıflı bir yerde bağ, bahçe ya da tarımsal bir yapı oluştu.
  • Tapudaki bina ile arazideki bina birbirini tutmuyor; örneğin tek katlı ev yıkılmış, yerine başka bir yapı yapılmış.

Bunlardan ayrı bir işlem de muhdesatın terkinidir: tapuda arazinin üzerindeki ağaç ya da yapı gibi eklentilerin ayrıca yazılı olduğu kaydın silinmesi. Bu da 5368 sayılı Kanunun 1. maddesinde lisanslı büroların yapım sorumluluğundaki tescile tabi işler arasında sayılır.

Yapı kullanma izin belgesi olan yeni binalar

2021 tarihli 7327 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, yapı kullanma izin belgesi düzenlenen tüm yapıların cins değişikliği kendiliğinden (resen) yapılır. Belgeyi veren idare onu ve yapı aplikasyon projesini Mekânsal Adres Kayıt Sistemi üzerinden kadastro müdürlüğüne iletir, kadastro müdürlüğü tescil bildirimi hazırlar ve tapu müdürlüğü cins değişikliğini başka belge istemeden tescil eder. Parselde kat irtifakı varsa aynı yolla kat mülkiyetine de geçilir. Bu işlemler döner sermaye hizmet bedelinden muaftır (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.10).

Bu yüzden yeni bir binanız varsa önce şunu kontrol edin: iskân alındı mı ve tapuya işlendi mi? İşlenmemişse nerede beklediğini sormak gerekir. Bazen idare ile kadastro arasındaki aktarım eksik kalır, bazen de binanın parseldeki konumu kayıtla uyuşmadığı için işlem durur. Kanun, sisteme yüklenemeyen eski tarihli iskân belgelerinde de idarenin belgeyi ve yapı aplikasyon projesini elektronik ortamda kadastro müdürlüğüne göndermesi hâlinde aynı yolu işletir (geçici m.1).

Kim yapar, nasıl ilerler?

Kendiliğinden yürümeyen cins değişikliklerinde, örneğin yıkımlarda, tarım cinsleri arasındaki değişikliklerde ve iskânı olmayan yapılarda, işlemin yapım sorumluluğu lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarındadır (5368 sayılı Kanun m.1). Genel akış şöyledir:

  1. Başvuru ve belgelerin toplanması.
  2. Parselin ve üzerindeki yapının arazide ölçülmesi; binanın parsel sınırları içinde kalıp kalmadığının görülmesi.
  3. Teknik belgelerin hazırlanması ve kadastro müdürlüğünün kontrolü.
  4. Tapu müdürlüğünde tescil.

Genellikle gündeme gelen belgeler şunlardır:

  • Tapu bilgileri (ada, parsel) ve malik ya da maliklerin kimlik bilgileri; vekil varsa vekâletname.
  • Binalı cinse geçişte yapı kullanma izin belgesi.
  • Yıkımda, yapının yıkıldığını gösteren belge ya da tespit.
  • Tarım cinsleri arasındaki değişikliklerde, değişikliğin türüne göre ek belge istenebilir.
  • Hisseli tapuda paydaşların durumuna ilişkin bilgi.

Hangi belgenin istendiği taşınmazın bulunduğu yere, ilgili idareye ve değişikliğin türüne göre değişir. Elinizdeki belgeleri gösterirseniz eksik olanı söyleriz.

Ruhsatsız ya da iskânsız yapılarda durum

Kural olarak, yapı kullanma izin belgesi olmayan bir bina tapuya "bina" olarak işlenmez. Ruhsatsız yapılan ya da ruhsatı olup iskânı alınmamış binalar için kanunda bir istisna vardır: yapı kayıt belgesi alınmış yapılarda, maliklerin tamamı razıysa ve parselin imar planında umumi hizmet alanına denk gelen kısmı terk edilmişse, iskân aranmadan cins değişikliği ve kat mülkiyeti kurulabileceği yazılıdır. Bu durumda kanundaki kayıt bedelinin iki katı ödenir (3194 sayılı İmar Kanunu geçici m.16).

Yapı kayıt belgesi için kanundaki başvuru dönemi kapanmıştır; bu yol bugün yalnız belgeyi o dönemde almış yapılar için söz konusu olabilir. Sizin yapınıza uygulanıp uygulanamayacağı, belgenin ne zaman ve hangi bilgilerle alındığına bağlıdır. Burada kesin bir şey söylemek için belgenin kendisini görmemiz gerekir.

Örnek bir durum

Diyelim ki Melikgazi'de 450 m²'lik bir arsanız var. Yıllar önce üzerine iki katlı bir ev yaptınız, iskânı da aldınız ama tapuda hâlâ "arsa" yazıyor. Sayılar yalnızca örnektir.

Önce iskânın tapuya neden işlenmediğine bakılır. Belgenin sisteme yüklenmemiş, idareden kadastro müdürlüğüne ulaşmamış ya da bir şerh veya ölçü uyuşmazlığına takılmış olması mümkündür. Kendiliğinden yürümüyorsa başvuruyla cins değişikliği yapılır. Arazide yapılan ölçümde binanın parsel sınırları içinde kaldığı ve iskândaki binayla örtüştüğü görülürse işlem çoğu zaman sorunsuz ilerler.

Ölçüm, binanın bir köşesinin komşu parsele ya da yola taştığını gösterirse durum değişir. O zaman önce bu taşmanın nasıl çözüleceği konuşulur; cins değişikliği bu sorun çözülmeden ilerlemeyebilir.

Süreyi neler etkiler?

  • Gerekli belgenin, özellikle yapı kullanma izin belgesinin elinizde olup olmaması.
  • Binanın parsel sınırları içinde kalıp kalmadığı.
  • Hisseli tapuda paydaşlara ulaşılabilmesi.
  • Tapuda şerh, ipotek ya da haciz bulunması.
  • Kadastro ve tapu müdürlüklerinin iş yoğunluğu.

Sık sorulan sorular

İskân aldım ama tapuda hâlâ arsa yazıyor, ne yapmalıyım?

İskân belgesi düzenlenen yapılarda cins değişikliği kendiliğinden yapıldığı için önce işlemin hangi aşamada beklediğini öğrenmek gerekir. Kendiliğinden yürümüyorsa başvuruyla yapılır. Tapu ve iskân bilgilerinizi gösterirseniz yolu birlikte belirleriz.

Ruhsatsız evimin cinsini değiştirebilir miyim?

Kural olarak yapı kullanma izin belgesi olmadan bina cinsine geçilemez. Yapı kayıt belgesi olan yapılar için kanunda şartlı bir istisna vardır. Uygulanıp uygulanamayacağı belgenize ve parselin imar durumuna bağlıdır.

Binam yıkıldı, tapuda hâlâ ev görünüyor. Sorun olur mu?

Satışta, yeni ruhsatta ve vergi beyanında kafa karışıklığı yaratabilir. Yıkımdan sonra cinsin arsaya çevrilmesi, kaydı gerçek durumla uyumlu hâle getirir. Yıkımın hangi belgeyle gösterileceği ilgili idareye ve tapu müdürlüğüne göre değişir.

Cins değişikliği tapudaki alanı değiştirir mi?

Amaç alanı değiştirmek değil, niteliği güncellemektir. Ancak arazide yapılan ölçümde kayıtla ölçü arasında bir fark çıkarsa bu ayrıca ele alınır.

İlgili hizmetler

Tapunuz arazideki durumu göstermiyor mu?

Tapu bilgilerinizi ve elinizdeki iskân ya da ruhsat belgelerini iletin; cins değişikliğinin hangi yoldan yapılabileceğini ve neyin eksik olduğunu söyleyelim.

Bizi arayın

Son gözden geçirme: . Bu sayfa harita mühendisimiz tarafından gözden geçirildi.

Aveb Group, inşaat, harita, mühendislik

Gökçek Medya

Cins değişikliği için neler gerekir? Kayseri